Rozdział II – Słowniczek

Wróć do spisu treści

Asekuracja – osoba lub grupa osób zabezpieczająca trudne lub mogące sprawiać początkującym kajakarzom problemy miejsce na rzece. Podstawowy sprzęt asekuracyjny to kamizelka i rzutka.

Binduga – wydzielone miejsce nad rzeką, kanałem lub jeziorem, służące do składowania i przygotowania drewna do spławu. Pozostałości po dawnych bindugach wykorzystywane są obecnie w wielu miejscach jako pomosty dla kajaków.

Bystrze – miejsce w rzece, w którym następuje lokalne przyspieszenie prądu wody, najczęściej wynikające z przewężenia lub obniżenia koryta rzeki, na mieliznach, szypotach i zakrętach rzek.

Bród– wypłycenie, po którym można przejść na drugi brzeg rzeki

Burta– boczna ściana kajaka, patrząc w stronę dziobu widzimy odpowiednio prawą i lewą burtę.

Canoe (kanu, kanadyjka)- nazwa łódki z otwartym pokładem, którą pływa się przy pomocy pagajów, czyli wioseł z jednym piórem. W kanadyjce klęczy się lub siedzi przodem do kierunku płynięcia.

Chyżka – linia oddzielająca bystrze od cofki.

Cofka – prąd rzeki odwrotny do nurtu, powstały w wyniku odbicia mas wody od dna lub zapory. Cofki często są wygodnymi miejscami do wsiadania i wysiadania z kajaka.

Cumka– kawałek linki przymocowanej zwykle do dziobu lub rufy, służący do przywiązywania kajaka w czasie postoju. Przydaje się podczas „dni pieszego kajakarza” gdy musimy burłaczyć, czyli ciągnąć kajak brodząc po zbyt płytkiej wodzie.

Czerwona latarnia– ostatnia osada w szyku, poza którą nie wolno zostawać

Człowiek-żaba– metoda ratowania ludzi i sprzętu, kajakarz-ratownik operujący w nurcie uwiązany na linie trzymanej przez innych na brzegu.

Czytanie wody – umiejętność rozpoznawania przeszkód i wybierania optymalnej drogi płynięcia na podstawie wyglądu zwierciadła wody.

Eskimoska – samodzielne odwrócenie kajaka po wywrotce, bez opuszczenia kokpitu, zwykle przy pomocy wiosła i odpowiedniego ruchu bioder. Istnieje wiele odmian eskimosek np. dźwigniowa, na przedłużonym wiośle, na rękach, śrubowa, z kapeluszem.

Fartuch – wodoodporny materiał chroniący kokpit przed zalaniem.

Jaz – konstrukcja budowana w poprzek rzeki służąca do spiętrzenia wody. Mała zapora mająca za zadanie utrzymanie stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych.

Kabina – żargonowe określenie wyjścia z kajaka po wywrotce.

Kajak– mała jednostka pływająca, przykryta pokładem, w której siedzi się przodem do kierunku płynięciem wiosłując dwupiórowym wiosłem. Kajaki najczęściej produkuje się z laminatu poliestrowo-szklanego lub polietylenu.

Kamizelka asekuracyjna– środek bezpieczeństwa zwiększający naszą wyporność, obowiązkowy na wodach otwartych i górskich

Kokpit – miejsce gdzie siedzi kajakarz, otwór w pokładzie.

Kontra – podstawowy manewr umożliwiający sterowanie kajakiem, polega na zagarnięciu wody bez odwracania pióra w kierunku dziobu kajaka.

Koryto rzeki – najniższa część doliny rzeki.

Łacha – ławica rzeczna będąca wałem piasku na rzece o niskim poziomie wody.

Łuk – zmiana kierunku rzeki do 45 stopni.

Meander– zakole na rzece, bardzo częste na terenach nizinnych.

Naciąganie – manewr przesuwania kajaka w bok, poprzez zagarnianie wody w stronę burty.

Nurt – najszybciej płynąca warstwa wody. Płynąc linią nurtu, płyniemy najszybciej i najbezpieczniej, ponieważ jest to struga wody najgłębsza i najszybsza.

Oczerety – roślinność przybrzeżna jezior.

Odprawa– zebranie wszystkich uczestników i kadry przed rozpoczęciem każdego etapu spływu, odprawa powinna obejmować szkolenie, dobór osad, ustalenie szyku płynięcia, podanie informacji o planowanym etapie itd.

Odwój – masa wody wirująca w postaci poziomego walca. W odwoju tworzą się dwa prądy: prąd wsteczny, który wciąga do niego wszystko co się znajdzie w jego zasięgu i wypływający który przy dnie wypływa w dół rzeki> szczególnie głębokie odwoje tworzą się z reguły za każdym sztucznym progiem i stanowią bardzo duże zagrożenie utonięcia, takie odwoje mogą być śmiertelnie niebezpieczne i nie powinny być spływane.

Pagaj– wiosło jednopiórowe używane do pływania kanadyjkami

Pióro – fragment wiosła, służący do zagarniania wody.

Plos – spokojnie płynąca woda w zakolach rzeki.

Podpiętrzenie – prowizoryczny jaz zamykany sezonowo i charakteryzujący się prostą konstrukcją.

Polietylen – tworzywo sztuczne o dużej wytrzymałości służące do produkcji kajaków. Kajaki górskie używane przez kajakarzy WW są najczęściej produkowane z tego materiału.

Prądowiny – osadzone na płyciznach gałęzie i pnie drzew niesione przez prąd.

Promowanie – manewr polegający na przedostaniu kajakiem z jednej strony rzeki na drugą, poprzez wiosłowanie równoważące siłę nurtu.

Próg – uskok przegradzający koryto rzeki. Możliwość przepłyniecia kajakiem przez próg uzależniona jest od jego wysokości, ilości wody nad nim przepływającej (tzw. przewał) i długości i siły odwoju za progiem. Niektróe progi wymagają przenoski.

Przemiał – płycizna przegradzająca koryto.

Przenoska– przenoszenie brzegiem kajaków celem ominięcia miejsca, którego nie da się przepłynąć, na przykład zapory

Przeszkoda stała – przeszkoda na stałe grodząca przepływ i wymagająca przenoski kajaków.

Raftting– spływ górską rzeką na raftach czyli specjalnych pontonach

Reperaturka– zestaw służący do doraźnego łatania kajaka (żywica, utwardzacz, mata szklana, papier ścierny) laminatowego. W praktyce często zastępowany „izolepą”, czyli mocną taśmą izolacyjną.

Rufa– tylna część kajaka

Rzutka – popularny element ekwipunku asekuracyjno-ratunkowego, używany do ratowania ludzi. Lina z pływakiem, która rzucona wysuwa się ze specjalnego woreczka.

Slap – mały wodospad.

Spadek wody – różnica poziomu lustra wody na początku i na końcu danego odcinka rzeki wyrażona w metrach/na kilometr lub w procentach. Przykładowo jeśli zwierciadło wody na odcinku 1 kilometra obniżyło się o 50 cm to spadek rzeki wynosił 0,5‰ lub 0,05%. Zasadniczo im większy spadek tym siła nurtu i trudność rzeki są wyższe.

Starorzecze– zakole, w którym nie ma już nurtu, odcięte w całości lub częściowo od głównego koryta

Sternik– osoba siedząca w dwuosobowym kajaku z tyłu, odpowiedzialna za sterowanie, w miarę możliwości powinna być bardziej doświadczona i cięższa, w praktyce przy osadach mieszanych jest to najczęściej mężczyzna.

Szlakowy– osoba siedząca w kajaku z przodu

Szyk płynięcia– ustalony porządek płynięcia kajaków na spływie kajakowym

Szypoty– bystrze tworzące się nad kamienistym dnem z wystającymi z wody kamieniami i innymi przeszkodami na całej jej szerokości.

Śluza – urządzenie służące do pokonywania przez jednostkę pływającą różnic poziomów pomiędzy zbiornikami wodnymi; zawiera jedną lub kilka komór ograniczonych ruchomymi zamknięciami.

Tratwa– grupa złączonych burtami kajaków, spławiająca się z nurtem, częsty obrazek na spływach rekreacyjnych

Trudność szlaku kajakowego– warunki występujące na danej rzece: szybkość nurtu, bystrza, progi, zakręty itd., mierzone  międzynarodową skalą

Uciążliwość szlaku kajakowego– stosunek czasu potrzebnego do opuszczenia kajaka i pokonania przeszkód do czasu płynięcia, mierzony sześciostopniową skalą

Warkocz– fragment szybkiego nurtu za przewężeniem bystrza. Wbrew pozorom właśnie tam należy płynąć.

Wiosło– urządzenie służące do napędzania kajaka, składające się z drążka i piór. Najpopularniejsze wiosła są wykonane z drewna, tworzyw sztucznych lub lekkich stopów. Wiosło może być proste (kąt skrętu piór 0 stopni) lub skrętne. Wiosłowanie tym ostatnim wymaga przekręcania nadgarstka.

WW– skrót od angielskiego Biała Woda (White Water) lub dzika woda (Wild Water) oznaczający kajakarstwo górskie

Zakręt – zmiana kierunku rzeki pod kątem 45 – 135 stopni.

Zapora, tama – budowla nawodna spiętrzające wodę powyżej 5 metrów. Niemożliwa do przepłynięcia w żadnej sytuacji.

Zwara – charakterystyczny ślad na powierzchni wody w kształcie falującej litery V zwróconej rozwarciem w dół rzeki, wywołany ostrą, sterczącą przeszkodą.

Zwałkowe kajakarstwo– pływanie kajakiem po rzekach z dużą ilością „zwałek”, czyli powalonych drzew
Wróć do spisu treści

Podziel się stroną na:
  • Drukuj
  • Facebook
  • Gadu-Gadu Live
  • Dodaj do ulubionych

Dodaj komentarz